
Yn gyffredinol, bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio i newid neu ychwanegu at strwythur adeilad. Fe welwch isod rai canllawiau syml fydd yn eich cynorthwyo i benderfynu a ydynt yn berthnasol i chi. Nid yw’r canllawiau a nodir yma’n ddehongliad awdurdodol o’r gyfraith.
Canllawiau yn unig yw'r cyngor a roddir yma. Os ydych yn ansicr a oes angen caniatâd cynllunio ar gyfer y gwaith yr ydych yn bwriadu’i wneud, fe ddylech ofyn am gyngor gan ein gwasanaeth gynllunio. Os ydych yn adeiladu neu’n addasu adeilad heb i chi gael caniatâd yn gyntaf, fe all fod y cewch chi eich gorfodi i wneud pethau’n iawn yn ddiweddarach, neu hyd yn oed gael gwared ar y gwaith, a all fod yn gostus iawn.
Lleoliad – Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os yw’r ychwanegiad arfaethedig yn llai na 20 metr i ffwrdd o’r briffordd agosaf neu’n agosach at y briffordd honno na rhan agosaf y ty gwreiddiol.
Uchder - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os yw’r estyniad yn uwch na rhan uchaf y ty gwreiddiol, neu’n fwy na 4 metr o uchder ac o fewn 2 fetr i ffin y ty gwreiddiol.
Cyfaint - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai cynnydd o 10% neu 50 metr ciwbig, p’un bynnag yw’r mwyaf, yng nghyfaint y ty gwreiddiol.
Caiff unrhyw adeiladau megis garejys ayb sy’n fwy na 10 metr ciwbig o ran cyfaint, ble bynnag y maent mewn perthynas â’r ty, eu trin fel estyniadau i’r ty ac o’r herwydd mae’n lleihau faint a ganiateir ar gyfer estyniadau pellach.
Estyniadau i’r To, Trosi Llofftydd a Ffenestri Dormer - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os ydych am adeiladu estyniad neu addasu adeilad a fyddai’n newid siâp y to yn sylweddol.
Siediau gardd, garejys, tai gwydr, tai haf, pyllau nofio, cabanau sawna, pyllau dwr, llety i anifeiliaid anwes neu anifeiliaid domestig, llociau (gan gynnwys cyrtiau tenis) ayb.
Lleoliad - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r strwythur yn agosach at briffordd gyhoeddus nag unrhyw ran o’r ty gwreiddiol, oni bai ei fod o leiaf 20 metr i ffwrdd.
Arwynebedd - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r strwythur yn gorchuddio mwy na 50% o arwynebedd y tir o amgylch y ty gwreiddiol.
Defnydd - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r strwythur yn cael ei ddefnyddio ar gyfer dibenion masnachol (e.e. lle parcio i gerbyd masnachol).
Uchder - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r strwythur yn fwy na 3 metr o uchder, neu 4 metr o uchder os oes ganddo do crib.
Cyfaint - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai gan y strwythur gyfaint o dros 10 metr ciwbig.
* Nodwch: Os oes gan y strwythur gyfaint o dros 10 metr ciwbig ac y byddai o fewn 5 metr i’r ty gwreiddiol, byddai’n cael ei drin fel estyniad ac yn cyfrif yn erbyn eich hawl cyfaint cyffredinol.
Cynhwysedd - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r tanc storio yn dal mwy na 3,500 litr.
Uchder - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r tanc storio’n fwy na 3 metr uwchlaw lefel y ddaear.
Lleoliad - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r tanc storio yn agosach at briffordd gyhoeddus nag unrhyw ran o’r ty gwreiddiol oni bai ei fod o leiaf 20 metr i ffwrdd.
Math o Danwydd - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r tanc storio yn cael ei ddefnyddio i storio nwy petroliwm hylif (LPG) neu unrhyw danwydd arall heblaw olew.
Arwynebedd - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r porth yn fwy na 3 metr sgwâr.
Uchder - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r porth yn fwy na 3 metr uwchlaw lefel y ddaear.
Lleoliad - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r porth yn llai na 2 fetr i ffwrdd o ffin ty annedd neu briffordd.
Adeiladau Rhestredig - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os yw’r strwythur yng nghwrtil adeilad rhestredig.
Uchder - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’r strwythur dros 1 metr o uchder ac yn nesaf at briffordd a ddefnyddir ar gyfer cerbydau, neu dros 2 fetr o uchder mewn mannau eraill.
Gwrychoedd a Choed - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os oes amod ynghlwm wrth y caniatâd cynllunio ar gyfer eich eiddo sy’n cyfyngu ar blannu gwrychoedd neu goed.
Codi Arglawdd neu Deras - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os oes angen codi arglawdd uchel neu greu terasau ar raddfa fawr.
Defnydd - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os byddai’n cael ei ddefnyddio at ddibenion masnachol (e.e. lle parcio i gerbyd masnachol).
Mynediad - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os ydych am wneud mynedfa newydd neu letach i gefnffordd neu ffordd ddosbarthiadol arall.
Priffyrdd – Bydd rhaid i chi sicrhau cymeradwyaeth arbennig gan eich adran briffyrdd leol os byddai’n croesi palmant neu lain ymyl.
Erialau Teledu a Radio domestig cyffredin – nid oes angen caniatâd cynllunio ar gyfer y rhain.
Adeiladau Rhestredig – Bydd angen i chi gael caniatâd adeilad rhestredig os yw’r adeilad yn un rhestredig.
Ardaloedd Cadwraeth - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio os yw’r adeilad mewn ardal gadwraeth.
Gwaith Trwsio neu Gynnal a Chadw - nid oes angen caniatâd cynllunio ar gyfer y rhain.
Mân Welliannau - nid oes angen caniatâd cynllunio ar gyfer y rhain e.e. peintio eich ty neu roi ffenestri newydd.
Addasiadau Mewnol - nid oes angen caniatâd cynllunio ar gyfer y rhain.
Gosod Ffenestri neu Ffenestri To - nid oes angen caniatâd cynllunio ar gyfer y rhain oni bai mai ffenestri dormer ydynt neu os ydych am roi ffenestri bae newydd, a gaiff eu trin fel estyniad.
Cladin - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio cyn gorchuddio’r tu allan i adeilad â charreg, carreg artiffisial, coed neu blastig ayb.
Adeiladau Rhestredig – Bydd angen i chi gael caniatâd adeilad rhestredig ym mhob achos os yw’r adeilad yn un rhestredig.
Ardaloedd Cadwraeth - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio ym mhob achos os yw’r adeilad mewn ardal gadwraeth.
* nodwch – os ydych yn dymchwel adeilad, hyd yn oed un sydd wedi’i ddifrodi gan dân, nid yw’n dilyn yn awtomatig y cewch ganiatâd cynllunio i adeiladu un arall yn ei le.
Maint – Nid oes angen i chi gael caniatâd cynllunio i ddymchwel adeilad megis garej neu sied sy’n llai na 50 metr ciwbig.
Iechyd a Diogelwch - Nid oes angen i chi gael caniatâd cynllunio i ddymchwel adeilad fel mater o frys oherwydd rhesymau iechyd a diogelwch.
Deddfwriaeth Arall - Nid oes angen i chi gael caniatâd cynllunio os oes angen dymchwel adeilad o dan ddeddfwriaeth arall.
Ailddatblygu - Nid oes angen i chi gael caniatâd cynllunio i ddymchwel adeilad ar dir sydd wedi cael caniatâd cynllunio ar gyfer ailddatblygu.
Llociau - Nid oes angen i chi gael caniatâd cynllunio i ddymchwel giât, ffens, wal neu fath arall o amgaead.
Adeiladau Rhestredig - Bydd angen i chi gael caniatâd adeilad rhestredig ym mhob achos os yw’r adeilad yn un rhestredig.
Ardaloedd Cadwraeth - Bydd angen i chi gael caniatâd cynllunio ym mhob achos os yw’r adeilad mewn ardal gadwraeth.

